Chương 19: Chuyện học đường trong thôn

Khương Nam thậm chí còn nghi người vừa lên tiếng là do quan phủ cố ý sắp xếp để nói thay vài câu. Miệng lưỡi lưu loát như thế, vừa giúp đám nha sai thúc nhanh việc thu thuế, vừa tiện thể khiến dân chúng ghi nhớ ân tình của vị tri huyện mới.

Nhưng những người khác đâu nghĩ xa đến vậy. Lời người kia nói rất thực tế: thái độ có khó chịu một chút cũng chẳng sao, miễn là lương thực thật sự được giữ lại trong tay.

Đợi từ sáng sớm tới gần nửa ngày, cuối cùng việc nộp thuế cũng xong. Cả nhóm ai nấy đều đói cồn cào. Ăn ở huyện thành lại phải tốn thêm một khoản, thế là họ góp mười văn, ghép xe với người khác trở về trấn trước.

Đoạn đường này dễ chịu hơn hẳn. Ít nhất Khương Nam không còn bị xóc đến mức cả người rã rời như lúc đi. Mấy người ngồi trên xe lấy lương khô mang theo ra ăn, coi như lót được cái bụng trống.

Nhớ lại chuyện nộp lương thuế ban nãy, Khương Nam thuận miệng hỏi:

“Đại tẩu, trong thôn chúng ta có thôn học không?”

“Có chứ. Trưởng tử nhà thôn trưởng mở đấy.”

“Vậy sao dạo này ta chẳng thấy bọn trẻ đi học?”

“Tam tẩu, chuyện này ta biết!”

Vừa nghe tới đề tài mình rành, Lưu Tứ Hà lập tức chen vào.

Dọc đường, đại ca đại tẩu cứ nói chuyện với Tam tẩu, còn hắn lại ngồi cạnh nhị ca. Thế mà từ lúc xuất phát tới giờ, nhị ca gần như chẳng mở miệng được mấy câu. Hắn nói cả tràng, đối phương cùng lắm chỉ đáp một tiếng “ừ” hoặc “biết rồi”, khiến người thích nói chuyện như Lưu Tứ Hà nghẹn đến khó chịu.

“Trước đó thôn học nghỉ sớm. Một là đúng lúc nông vụ bận rộn, hai là trời nóng. Vốn dăm bữa nửa tháng nữa sẽ mở lại, nhưng lần này chắc phải đợi tới tháng chín.”

“Vì sao?”

Cuối cùng cũng kéo được ánh mắt mọi người về phía mình, Lưu Tứ Hà lập tức thấy khoan khoái. Bao nhiêu bực bội vì bị nhị ca lạnh nhạt dọc đường dường như tan sạch.

“Nghe nói năm nay Lưu phu tử muốn thử thêm một lần, xem có vượt qua được cửa tú tài hay không. Trước hết phải qua huyện thí rồi phủ thí, khi ấy mới được tính là đồng sinh. Sau đó còn viện thí vào tháng tám. Nếu cửa ấy cũng qua được, thôn chúng ta sẽ có tú tài công rồi.”

“Chuyện lớn như vậy, sao trong thôn chẳng nghe ai nhắc?”

“Loại chuyện này sao dám truyền ra ngoài sớm? Đỗ thì không sao, lỡ không đỗ, sau này gặp người trong thôn cũng khó xử. Bởi vậy mới giấu kín. Đến khi có kết quả, được hay không được cũng đỡ ngượng hơn.”

Khương Nam bật cười:

“Giấu kín như thế mà ngươi vẫn biết.”

Lưu Tứ Hà lập tức hạ giọng, vẻ mặt đầy thần bí:

“Ta tự có đường nghe tin. Vì tin mọi người nên ta mới nói đấy, đừng truyền ra ngoài. Ta còn chưa kể cho tức phụ mình. Lỡ chuyện lộ ra, ta khó ăn nói lắm.”

Nói tới đây, hắn chợt nhớ ra điều gì, quay sang hỏi:

“Đúng rồi, Tam tẩu hỏi thôn học làm gì? Muốn cho Trường Sinh đi đọc sách à?”

“Ta chỉ hỏi thử thôi.”

Lưu Tứ Hà gật gù:

“Đọc sách mà học nên người thì đúng là tốt thật. Như Dương tú tài kia, riêng tiền lương thuế mỗi năm đã bớt được bao nhiêu. Cử nhân còn oai hơn tú tài, nghe nói đỗ cử nhân rồi là có thể làm quan.”

Hắn nói đến đây càng hăng:

“Quan lớn nhất ta từng thấy chính là tri huyện đại nhân. Oai phong lắm! Còn trạng nguyên với thám hoa thì ta cũng từng thấy rồi…”

Mọi người đồng loạt nhìn sang.

Lưu Tứ Hà tự mình bật cười:

“Thấy trên sân khấu người ta đóng thôi.”

Cười xong, hắn lại nghiêm mặt:

“Có điều đọc sách mà không học thành thì cũng mệt. Tốn bạc đã đành, chỉ sợ đọc lâu rồi lại sinh ra cái tật coi mình hơn người.”

Nói chưa đủ, hắn còn khoa tay múa chân bắt chước dáng vẻ của loại thư sinh tự phụ ấy, nhìn cũng ra dáng đến mấy phần.

Khi cả nhóm về tới thôn, trời đã muộn hơn lúc đi khá nhiều. Còn cách nhà họ Lưu một đoạn, Tam Tráng — đứa con trai thứ ba của Lưu Đại Hà — vừa nhìn thấy cha nương đã co chân chạy như bay về phía nhà, vừa chạy vừa gào:

“Gia gia! Cha nương con về rồi!”

Lưu Đại Hà vừa nghe hỏi đã không giấu được vẻ vui mừng:

“Cha, vị tri huyện mới này xem ra là người tốt. Ngài ấy bắt đám thuế quan thu đúng theo số quy định. Những năm trước chúng ta phải chuẩn bị dư một ít mới yên tâm, năm nay phần thừa đều được mang về. Đây, chính là số lương thực trả lại.”

Mấy năm trước, mọi nhà đều phải chuẩn bị nhiều hơn định mức một chút, phòng khi người của quan phủ vin cớ làm khó. Cách đối phó ấy cũng là dân trong huyện dần dần tự rút ra dưới thời vị tri huyện trước.

Lưu lão đầu nhìn số lương thực được mang về, vui đến mức nếp nhăn trên mặt cũng giãn ra:

“Tốt! Vậy là chúng ta gặp đúng lúc rồi.”

Mọi người đứng trước cửa nói chuyện rôm rả, Khương Nam vẫn ở bên cạnh nghe, chưa vội rời đi.

Quả nhiên, một vị quan thật lòng nghĩ tới dân quan trọng hơn bất cứ lời hay ý đẹp nào.

Dân lấy cái ăn làm trời. Lương thực được trả về là thứ nhìn thấy được, sờ được, cầm được trong tay. Chỉ riêng chuyện này thôi cũng đủ để bá tánh ghi nhận vị tri huyện mới.

Vị tri huyện trước việc gì cũng muốn moi thêm một phần, đến chuyện thu lương cũng vậy. May mà ông ta còn biết chừng mực, trong nhiệm kỳ chưa làm tới mức xảy ra mạng người. Nếu gặp loại quan tham đến cùng cực, cuộc sống của dân chúng chỉ càng khổ hơn.

Trên đường về, Khương Nam nghe mấy huynh đệ nhà họ Lưu kể rằng những đời tri huyện gần đây của huyện Cốc Thạch nhìn chung vẫn còn coi được. Nghe nói có huyện khác từng xảy ra mấy vụ chết người, cuối cùng chuyện không ép xuống nổi, vị quan huyện kia bị tịch biên gia sản, ruộng đất bị sung công, mất mũ quan chưa tính, đến tính mạng cũng chẳng giữ được.

Mấy huynh đệ nhà họ Lưu nghe chuyện còn tiếc thay. Đã làm đến chức tri huyện, ngày tháng vốn chẳng thiếu thốn gì, vậy mà vẫn vì chút lợi trước mắt mà tự đẩy mình vào đường chết. Cuối cùng người mất, của cũng chẳng còn, tính kiểu gì cũng là một vụ làm ăn lỗ vốn.

Đại Thịnh lập quốc đã gần trăm năm. Nhìn chung triều chính vẫn khá khai minh, lao dịch không quá nặng, thuế má cũng chưa đến mức ép dân không còn đường sống. Đương nhiên sâu mọt ở đâu cũng có. Quy củ có chặt đến mấy vẫn sẽ có người tìm cách chui kẽ hở, thậm chí biết luật mà vẫn cố tình phạm. Nhưng một khi bị tra ra, con đường phía trước coi như chấm dứt.

“Chưa ăn cơm phải không? Đi, cơm làm xong rồi, mau vào ăn.”

Nhị tẩu thấy mọi người cứ đứng ngoài cửa nói mãi thì mất kiên nhẫn. Chuyện gì chẳng thể vào trong rồi nói, cứ nhất định phải đứng chắn ở đây làm gì? Huống chi nàng ta vốn chẳng muốn nhìn thấy tức phụ lão tam.

Khương Nam nhìn là hiểu ngay.

Được, được, được. Ta đi ngay đây.

Nàng cũng chẳng muốn đứng thêm. Chuyện trước mắt quan trọng hơn là mau về đón Trường Sinh. Chào người nhà họ Lưu một tiếng, Khương Nam liền quay người đi thẳng tới nhà Dương đại nương.