Chương 16: Phân Gia

Chính sách thưởng theo sản phẩm – một khái niệm hoàn toàn mới mẻ ở các xưởng thủ công Nam Kỳ thời bấy giờ – lập tức thổi một luồng sinh khí mới vào đám thợ. Thay vì làm việc uể oải, kéo dài thời gian như trước, những người thợ lực điền và các dì thợ phụ bắt đầu đua nhau làm việc quên mệt mỏi. Tiếng lạch cạch của khung cửi và tiếng bùm... bùm... của búa gỗ dập lụa vang lên rộn rã, dồn dập từ sáng sớm đến đêm muộn, báo hiệu một thời kỳ hưng thịnh mới.

Tuy nhiên, việc xưởng vừa ổn định thì việc nhà lại khiến Kim Lý phải đau đầu suy tính. Cô biết rễ độc nếu không nhổ tận gốc thì sớm muộn gì cũng sinh tai vạ. Hai mẹ con dì Tư và Huỳnh Cảnh giống như hai con ký sinh trùng, nếu còn ở chung một mái nhà, họ sẽ tìm cách trộm cắp tơ lụa hoặc phá hoại danh tiếng của cô. Nhưng ở thời đại này, nếu một đứa con gái đứng ra đuổi mẹ kế và anh trai ra khỏi nhà, người đời sẽ lập tức gán cho cô cái mác "bất hiếu, bất nghĩa", bôi nhọ danh dự của cô, từ đó gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc làm ăn với Nghiệp đoàn và khách hàng. Cô cần một kế hoạch tách hộ hợp tình, hợp lý và hợp pháp.

Tối hôm đó, Kim Lý mời ông Hội đồng thẩm biện và ba người lớn tuổi có uy tín lớn nhất trong dòng họ Huỳnh đến nhà chính. Trên chiếc bàn tròn bằng gỗ gụ giữa nhà, cô bày sẵn một ấm trà ngon và ba bản văn tự phân chia tài sản được viết tay rõ ràng, rành mạch. Ông Cả Huỳnh– tía của cô – sau trận bạo bệnh tuy tinh thần còn yếu nhưng đã tỉnh táo hơn, được chú Năm Thợ Cả đỡ ngồi trên chiếc ghế bành lớn, nét mặt nghiêm nghị. Dì Tư và Huỳnh Cảnh bước ra từ buồng trong, nhìn thấy dàn trưởng lão trong họ thì trong lòng không khỏi lo sợ, đứng nép một góc.

"Thưa ông Hội đồng và các bác trong họ," Kim Lý đứng thẳng, cung kính cúi đầu rồi cất giọng rành rọt trước toàn thể hội đồng, "Tía con tuổi già sức yếu, vừa qua một trận thập tử nhất sinh. Anh cả Cảnh thì ham mê bài bạc, nợ nần chồng chất, suýt chút nữa đã khiến sản nghiệp tổ tiên gầy dựng tiêu tan vào tay chủ nợ bến tàu. May mắn có con đứng ra gánh vác, dùng danh nghĩa cá nhân liên doanh với Nghiệp đoàn mới giữ lại được cái xưởng dệt này. Để gia đình được êm ấm, tránh việc nợ nần của anh cả làm ảnh hưởng đến thanh danh dòng họ và việc thờ tự tổ tiên, hôm nay con xin phép tía và các bác cho thực hiện việc phân gia, tách hộ minh bạch."

Dì Tư nghe thấy vậy thì bù vu lu loa lên, định giở thói ăn vạ: "Trời đất ơi! Các ông lớn coi con Ba nó mất dạy chưa! Nó cậy mình kiếm được chút tiền rồi định đuổi mẹ kế, đuổi anh trai trưởng ra đường chịu đói chịu rét! Ông Huỳnh ơi là ông Huỳnh, ông sống sao để con gái ông nó hành hạ tôi thế này!"

"Dì Tư, dì im miệng lại và nghe cho rõ đây," Kim Lý dứt khoát cắt ngang lời bà ta, ánh mắt lạnh lùng quét qua khiến dì Tư rùng mình câm bặt. Cô lật hai bản văn tự trên bàn ra: "Tôi không hề đuổi ai cả. Theo đúng đạo lý, căn nhà cổ và mảnh đất vườn của tổ tiên nhà họ Huỳnh này, trị giá khoảng tám trăm đồng bạc Đông Dương, tôi xin giao lại toàn bộ quyền sở hữu và sử dụng cho dì Tư và anh cả Cảnh. Mẹ con dì cứ tiếp tục ở lại căn nhà chính này để sinh sống và dưỡng già, không ai đuổi một bước."

Huỳnh Cảnh nghe thấy căn nhà gạch và mảnh đất vườn thuộc về mình thì mắt sáng rực lên, gã lật đật hỏi: "Mày nói thiệt không? Căn nhà này cho mẹ con tao thiệt hả? Vậy còn mày với tía thì sao?"

"Tôi và tía sẽ tự nguyện dọn ra ngoài," Kim Lý dõng dạc tuyên bố. "Tôi sẽ nhận phần tài sản còn lại là cái xưởng dệt hoang tàn, rách nát cùng với toàn bộ các khoản nợ phát sinh và trách nhiệm pháp lý liên doanh với bến Kênh Tẻ. Tôi và tía sẽ chuyển hẳn ra căn nhà kho bằng gỗ bên cạnh xưởng dệt để ở, tiện cho việc trông coi thợ thuyền thâu đêm. Từ nay về sau, hai bên có văn tự phân gia rõ ràng, tài sản ai nấy giữ, nợ nần ai nấy trả. Anh cả Cảnh có đi đánh bài thua nợ tiếp, chủ nợ cũng không có quyền tới xưởng lụa của tôi đòi tiền. Ngược lại, việc làm ăn của xưởng lụa cũng không dính dáng đến mẹ con dì."

Ông Hội đồng thẩm biện vuốt râu, gật đầu tán thưởng trầm trồ: "Cô Ba Lý xử sự như vậy là quá mực bao dung, vẹn cả đôi đường. Giao căn nhà gạch kiên cố cho mẹ kế và anh trai, tự mình ôm cái xưởng nợ nần ra ở nhà kho để phụng dưỡng cha già. Người trong xóm Kênh Tẻ này ai dám bảo cô Ba bất hiếu thì bước ra đây nói chuyện với ta!"

Dì Tư và Huỳnh Cảnh tuy trong lòng rất muốn cám ơn đống tơ lụa của xưởng, nhưng họ hiểu rõ cái xưởng đó hiện tại đang nằm dưới sự kiểm soát của gã trùm hung bạo Trần Thế Kiệt, họ có gan trời cũng không dám thò tay vào phá. Giờ tự nhiên được sở hữu trọn vẹn căn nhà gạch kiên cố và miếng đất vườn để ở hoặc bán lấy tiền ăn chơi mà không phải nuôi ông già bệnh tật, hai mẹ con mừng húm.

"Được! Nếu mày đã tự nguyện dọn đi phụng dưỡng tía mày, giao nhà cho anh cả mày thì tụi tao ký!" Dì Tư lật đật thúc cùi chỏ vào người Huỳnh Cảnh. Gã anh trai vội vàng lăn tay ấn dấu mực đỏ vào văn tự phân gia trước sự chứng kiến của các trưởng lão.

Cuộc phân gia kết thúc êm đẹp, hợp tình hợp lý về mặt luật pháp lẫn đạo lý người đời. Ngay trong đêm đó, Kim Lý cùng con Mận và chú Năm dọn dẹp đồ đạc của ông Cả Huỳnh, đưa ông rời khỏi căn nhà gạch đầy những toan tính ích kỷ, chuyển sang căn nhà kho gỗ được quét dọn sạch sẽ, ấm cúng ngay cạnh xưởng dệt. Dù chỗ ở mới có phần đơn sơ, nhưng Kim Lý cảm thấy lòng mình nhẹ nhõm vô cùng. Từ nay, cô đã hoàn toàn thoát khỏi những xiềng xích gia đình rách nát để toàn tâm toàn ý bước vào thương trường.