Chương 5: Ánh Mắt Trong Lớp Học

Từ sau bài kiểm tra hôm đó, An cảm nhận rất rõ sự thay đổi trong lớp.

Không phải thay đổi ồn ào, mà là những ánh mắt. Khi cô bước vào phòng học, vài người ngẩng đầu nhìn lâu hơn một nhịp. Khi thầy giáo đặt câu hỏi, ánh mắt lại vô thức lướt về phía cô, như chờ đợi một câu trả lời chắc chắn.

An nhận ra điều ấy, và càng cẩn thận hơn.

Giờ học Văn, thầy gọi trả lời một đoạn phân tích ngắn. An đứng dậy, nói vừa đủ ý, không thêm thắt, không dùng từ ngữ vượt quá trình độ chung. Giờ Lý, cô làm đúng, nhưng không nhanh nhất. Giờ Hóa, cô cố tình để sai một chi tiết nhỏ, không ảnh hưởng kết quả nhưng đủ để không quá nổi bật.

Không phải cô sợ bị chú ý.

Mà là cô hiểu, ở một nơi nhỏ, nổi bật quá sớm sẽ mang theo phiền phức.

Lan ngồi cạnh quan sát tất cả, trong lòng đầy thắc mắc. Tan học, cô bạn kéo An lại, giọng nhỏ nhưng không giấu được tò mò.

“An này… cậu có thấy mọi người nhìn cậu không?”

“Có.” An gật đầu.

“Cậu không lo à?”

An nhìn Lan, ánh mắt bình thản. “Lo thì có ích gì?”

Lan cứng họng.

Cô bạn này hiền lành, sống đơn giản, chưa từng nghĩ đến những tầng sâu phức tạp của con người. Với Lan, học giỏi là tốt, được khen là vui. Nhưng với An, học giỏi chỉ là một công cụ — và công cụ thì phải dùng đúng lúc.

Trưa hôm đó, An không về nhà ngay. Cô ghé qua thư viện nhỏ của trường — thực chất chỉ là một căn phòng cũ với vài giá sách gỗ. Sách không nhiều, phần lớn là giáo trình cũ, báo chí cũ, vài cuốn tạp chí đã ố vàng.

Nhưng với An, thế là đủ.

Cô rút một cuốn báo cũ ra đọc. Tin tức về sản xuất, về cải cách, về những thay đổi nhỏ trong chính sách. Những dòng chữ tưởng chừng khô khan ấy lại khiến tim cô khẽ rung lên.

Thời thế đang dịch chuyển.

Chậm, nhưng không dừng lại.

An gấp báo, trả lại chỗ cũ. Trong đầu, những mảnh ghép bắt đầu xếp thành hình. Cô không cần vội vàng nhảy vào buôn bán. Cô cần hiểu dòng chảy trước, để không đi ngược nước.

Chiều về, trời nắng gắt. Con đường đất bốc mùi khô nóng. An đi chậm, nghĩ về gia đình, về chi tiêu, về từng đồng tem phiếu. Mỗi gia đình lúc này đều tính toán từng bữa ăn. Buôn bán không phải chuyện ai cũng dám nghĩ tới.

Về đến nhà, mẹ đang ngồi vá áo. Thấy An, bà hỏi: “Hôm nay tan học muộn?”

“Con vào thư viện.” An đáp.

Mẹ hơi ngạc nhiên, rồi gật đầu. “Học nhiều cũng tốt. Nhưng đừng để mệt.”

An mỉm cười. “Con biết.”

Buổi tối, cha về muộn hơn thường lệ. Ông ăn cơm trong im lặng, rồi bất chợt nói: “Hôm nay có người trong xóm bảo con làm bài kiểm tra được điểm cao.”

Mẹ nhìn sang An. “Thật không?”

An gật đầu. “Bình thường thôi.”

Cha không nói gì thêm, chỉ gắp thêm thức ăn cho cô. Hành động nhỏ ấy, trong thời này, đã là một dạng công nhận.

Đêm xuống, An ngồi bên bàn học, mở vở ra, nhưng không viết. Cô suy nghĩ. Về ánh mắt trong lớp. Về lời thì thầm trong xóm. Về cách mọi người bắt đầu nhìn cô khác đi.

Thay đổi là điều không tránh khỏi.

Cô cần học cách đứng trong tầm nhìn của người khác, mà không để họ nhìn thấu mình.

An đứng dậy, tắt đèn sớm. Trên giường, cô nhìn lên trần nhà tối mờ, lắng nghe tiếng gió thổi qua mái ngói. Cuộc sống thập niên 80 yên tĩnh đến mức người ta có thể nghe rõ nhịp tim mình.

Ngày mai, cô sẽ tiếp tục đi học. Tiếp tục quan sát. Tiếp tục điều chỉnh.

Cô không cần vội chứng minh bản thân.

Cô chỉ cần chắc chắn rằng, khi thời cơ đến, mình đã sẵn sàng.

Ngoài kia, đêm dần sâu.

Trong căn phòng nhỏ, An nhắm mắt, ánh nhìn yên ổn.