Chương 3: Hũ Lương Cạn Đáy, Vào Núi Đào Thuốc

Trình Kiến Quốc nhìn hai đứa trẻ rụt rè đi tới, trực tiếp lấy hai chiếc bát không trên bàn, chia hơn nửa phần cháo cao lương đặc hơn trong bát mình cho chúng.

“Ăn đi, đang tuổi lớn, không thể để đói được.” Trình Kiến Quốc đẩy bát tới trước mặt hai đứa.

Trong nhà lập tức yên tĩnh đến mức kim rơi cũng nghe thấy. Đại Sơn trợn tròn mắt, Nhị Lâm há miệng nửa ngày không khép lại được.

Lý thị và Vương thị càng đầy vẻ kinh ngạc, vành mắt tức thì đỏ lên. Trong thời đại thiếu ăn thiếu mặc này, đàn ông khỏe mạnh và người già trong nhà luôn được ưu tiên ăn trước, trẻ nhỏ chỉ có thể ăn chút canh loãng thừa lại. Cha chồng lại chủ động chia khẩu phần của mình cho cháu, quả thật chẳng khác nào mặt trời mọc đằng tây.

“Cha, không được đâu. Người vừa mới khỏi bệnh, phải ăn đồ đặc để dưỡng thân.” Đại Sơn vội ngăn.

“Ta là một lão già, một ngày không làm việc nặng, ăn nhiều vậy làm gì.” Trình Kiến Quốc bưng nửa bát cháo loãng còn lại lên, ăn cùng một miếng dưa muối. “Đều ngồi xuống ăn đi. Ăn xong ta có chuyện hỏi các con.”

Một bữa cơm trôi qua trong bầu không khí kỳ lạ mà ấm áp. Thạch Đầu và Tiểu Thảo liếm bát sạch bong, ánh mắt nhìn ông nội đã bớt vài phần sợ hãi, thêm một chút gần gũi. Ăn xong, Trình Kiến Quốc đứng dậy, đi thẳng vào bếp.

Bếp không lớn. Trong góc có một chum nước cao đến nửa người, bên cạnh là một chum đất dùng đựng lương thực. Trình Kiến Quốc đi tới, nhấc tấm ván gỗ mục che miệng chum lên nhìn vào, lòng lập tức chìm xuống đáy vực. Dưới đáy chum chỉ còn một lớp bột cao lương mỏng đến đáng thương, ngay cả một vốc kê cũng chẳng thấy. Chiếc túi vải nhỏ treo bên cạnh xẹp lép, ước chừng chưa đến nửa cân muối thô.

Trình Kiến Quốc đưa tay gõ lên thành chum. Tiếng “bộp bộp” rỗng không vang lên.

Đại Sơn và Nhị Lâm đi theo sau, nghe thấy âm thanh ấy đều cúi đầu hổ thẹn.

“Đại Sơn, lương thực trong nhà còn ăn được mấy ngày?” Trình Kiến Quốc quay người nhìn con trưởng.

Đại Sơn cắn môi, nhỏ giọng: “Cha, nếu trộn thêm rau dại thì nhiều nhất... nhiều nhất cũng chỉ cầm cự được ba ngày.”

“Còn hoa màu ngoài ruộng? Năm nay thu hoạch thế nào?” Trình Kiến Quốc hỏi tiếp.

Nhắc đến ruộng đồng, Nhị Lâm thở dài, tiếp lời: “Cha, người bệnh đến hồ đồ rồi sao? Làng mình trồng toàn cao lương với kê. Đất vốn đã cằn, đầu năm lại ít mưa. Một mẫu cùng lắm thu được một trăm năm mươi cân lương thực. Nhà mình có tổng cộng tám mẫu. Nộp thuế thu cho quan phủ, lại trừ phần lý trưởng lấy, số lương còn lại căn bản không cầm cự nổi đến đầu xuân năm sau.”

Trình Kiến Quốc cau chặt mày. Một trăm năm mươi cân, sản lượng này dưới mắt người hiện đại đúng là chuyện cười. Nhưng ở thời cổ đại không phân bón, không giống tốt, được chừng ấy đã coi như trời cho cơm ăn. Chết người hơn nữa là trong ký ức nguyên chủ hoàn toàn không có bóng dáng khoai tây, khoai lang hay ngô, những loại cây trồng năng suất cao.

Trông chờ hoa màu ngoài ruộng để lấp đầy bụng cả nhà chẳng khác nào nằm mơ giữa ban ngày.

“Ba ngày...” Trình Kiến Quốc đi qua đi lại hai bước trong bếp, đầu óc vận chuyển cực nhanh.

Đến cơm còn không no, người trong nhà ngay cả sức làm việc cũng không có. Việc cấp bách lúc này là phải kiếm được lương thực, hoặc kiếm được tiền để mua lương.

Ông quay đầu nhìn ngọn núi sau nhà. Thôn Kháo Sơn dựa lưng vào Đại Thanh Sơn, dãy núi trùng điệp nối dài không dứt. Thú rừng ở vòng ngoài tuy sớm đã bị dân làng săn gần sạch, nhưng trong núi sâu tuyệt đối vẫn còn thứ đáng giá. Ông không mong vừa vào núi đã đào được nhân sâm trăm năm, nhưng là một lão Trung y, ông biết trong núi thứ không thiếu nhất chính là dược liệu.

Dược liệu thông thường không đáng bao nhiêu tiền, song góp gió thành bão, đổi lấy mấy bữa lương cứu mạng tuyệt đối không thành vấn đề.

“Đại Sơn, Nhị Lâm, đi mài dao phát trong nhà, mang sọt tre theo.” Ánh mắt Trình Kiến Quốc trở nên kiên định.

“Cha, người định làm gì?” Đại Sơn ngẩn ra.

“Dựa núi ăn núi.” Trình Kiến Quốc chỉ về phía sau núi. “Hôm qua các con chẳng nói không biết dược liệu sao? Hôm nay ta tự dẫn hai đứa vào núi, dạy từng thứ một. Chúng ta lên núi đào tiền.”

Lời vừa dứt, Đại Sơn và Nhị Lâm đều đứng sững. Trong nhận thức của họ, ngọn núi sau làng ngoài kiếm chút củi, đào chút rau dại thì chẳng có bảo bối gì đổi ra tiền được. Mấy lão thợ săn trong thôn thi thoảng đặt bẫy bắt được gà rừng, thỏ rừng cũng hoàn toàn dựa vào may mắn. Còn lợn rừng, hoẵng thì đều ở sâu trong rừng già, người vào được thường cửu tử nhất sinh.

“Cha, người vừa mới khỏe, đường núi lại dốc. Nhỡ mệt rồi bệnh trở lại thì làm sao?” Đại Sơn nắm con dao phát đã mài sáng loáng trong tay, đầy vẻ lo lắng.

“Đúng đó cha. Thứ dược liệu ấy chúng con đều không hiểu. Nhỡ đào sai, tiệm thuốc cũng đâu chịu mua.” Nhị Lâm cũng khuyên.

Trình Kiến Quốc khoát tay, giọng kiên quyết: “Ta biết chừng mực. Đại Sơn, con mang dao phát. Nhị Lâm, con đeo cái sọt tre lớn nhất ở sân sau, lấy thêm hai cái cuốc thuốc nhỏ. Thu Nguyệt, con vào bếp rót đầy một ống tre nước nguội cho cha mang theo.”

Thấy cha đã quyết, hai anh em không dám trái lời nữa. Nguyên chủ tích uy trong nhà quá nặng. Mấy hôm nay Trình Kiến Quốc tuy hòa hoãn hơn, nhưng uy nghiêm ăn sâu trong xương vẫn còn đó. Không lâu sau, ba cha con thu xếp xong rồi rời sân.

Thu Nguyệt vốn muốn đi cùng, nhưng Trình Kiến Quốc bảo cô ở nhà giúp hai chị dâu nhặt rau dại, tiện trông hai đứa cháu. Thôn Kháo Sơn dựa lưng vào Đại Thanh Sơn. Dãy núi nhấp nhô liên miên, nhìn mãi không thấy điểm cuối. Cây cối ở chân núi và vùng ngoài từ nhiều năm trước đã bị dân làng chặt gần hết, chỉ còn những bụi cây thấp và cỏ dại trơ trụi.

Muốn tìm dược liệu có giá trị, bắt buộc phải đi sâu hơn. Đang là đầu thu, mặt trời dần trở nên gay gắt. Trình Kiến Quốc đi đôi giày cỏ có đế gần mòn thủng, giẫm lên đường đất lồi lõm, lòng bàn chân cấn đau. Cơ thể này quanh năm làm lụng, căn cơ coi như chắc, nhưng dù sao cũng vừa hạ sốt, khí huyết đều hư. Mới đi hơn một dặm, trên trán ông đã nổi một lớp mồ hôi lạnh, hơi thở cũng nặng dần.

“Cha, người nghỉ một lát đi, con cõng người lên.” Đại Sơn nhận ra thể lực của cha không ổn, vội đi lên trước, cúi lưng định cõng.

Trình Kiến Quốc chống tay lên một cây cổ xiêu bên cạnh, thở dốc hai hơi rồi cười lắc đầu: “Không cần. Cơ thể này của ta bình thường ít vận động quá. Ra chút mồ hôi, mở lỗ chân lông ngược lại còn dễ chịu. Chúng ta đi chậm thôi, không vội.”

Ba người vừa đi vừa nghỉ. Khoảng một canh giờ sau, họ cuối cùng vượt qua một sống núi, tiến vào vùng râm mát ở lưng chừng núi. Cây cối nơi đây rõ ràng cao lớn, rậm rạp hơn nhiều. Ánh nắng xuyên qua kẽ lá, rải xuống mặt đất những vệt sáng loang lổ. Trong không khí tràn ngập mùi đất ẩm và lá mục.

Trình Kiến Quốc dừng chân, nheo mắt bắt đầu tìm kiếm kỹ trong những bụi cỏ xung quanh. Hành nghề y bốn mươi năm, nhận biết dược liệu đã thành bản năng khắc vào xương ông. Ông không trông mong đào được nhân sâm trăm năm hay linh chi thượng phẩm ở đây. Những thứ đó có thể gặp mà không thể cầu. Thứ ông cần là loại dược liệu bình thường nhất, dùng nhiều nhất, tiệm thuốc tuyệt đối không từ chối.

“Đại Sơn, Nhị Lâm, hai đứa lại đây xem.” Trình Kiến Quốc chợt sáng mắt, chỉ về một sườn đất hướng nắng cách đó không xa.

Hai anh em vội ghé tới, nhìn theo hướng ngón tay cha. Trên sườn đất mọc một mảng cây xanh um, lá thon dài hơi giống lá trúc, trên ngọn nở từng chùm hoa vàng li ti, lay nhẹ trong gió.