Chương 1: Người Thầy Mới Của Lớp 11

Tháng Giêng, tiết trời vẫn còn vương chút lạnh của những ngày đầu năm. Sương sớm đọng trên những tán lá ngoài sân trường, từng cơn gió nhẹ lùa qua hành lang, mang theo mùi hương thoang thoảng của hoa cỏ sau một đêm dài.

Trường THPT A vừa bước vào học kỳ II. Những ngày nghỉ Tết đã qua, học sinh trở lại trường với đủ thứ câu chuyện chưa kịp kể, những lời chúc đầu năm còn dang dở và cả nỗi lo về một học kỳ mới với lịch kiểm tra dày đặc.

Tại lớp 11D1, không khí buổi sáng cũng náo nhiệt hơn thường lệ.

Là lớp chọn ban D đứng đầu trường, 11D1 quy tụ những học sinh có thành tích học tập nổi bật. Phần lớn các thành viên trong lớp đều có thế mạnh ở Toán, Ngữ văn và Tiếng Anh. Trong đó, đội tuyển học sinh giỏi Ngữ văn của trường có một vài gương mặt quen thuộc đến từ lớp này, và Trần Quân Như là một trong số đó.

Cô ngồi cạnh cửa sổ, mái tóc đen dài được buộc gọn bằng một chiếc dây chun màu nhạt. Trước mặt cô là cuốn vở Hóa học đã mở sẵn, bên cạnh đặt ngay ngắn một quyển sổ nhỏ dùng để ghi lại những ý văn hay mà cô bắt gặp trong quá trình đọc sách.

Quân Như có thói quen chuẩn bị bài trước khi đến lớp. Với môn Ngữ văn, cô thích đọc chậm từng trang, suy nghĩ về tâm trạng nhân vật và những điều tác giả gửi gắm sau câu chữ. Còn với Hóa học, cô lại yêu thích sự logic của các phản ứng, cảm giác từng dữ kiện rời rạc dần liên kết với nhau để dẫn đến một kết quả rõ ràng.

Hai môn học tưởng chừng khác biệt ấy đều có sức hấp dẫn riêng đối với cô.

“Quân Như, cậu xem giúp tớ câu này được không?”

Mai Anh, cô bạn ngồi bên cạnh, nhẹ nhàng đẩy quyển vở sang.

Quân Như đang kiểm tra lại bài tập, nghe vậy liền quay sang. Cô không trả lời ngay mà kéo quyển vở lại gần, chăm chú đọc đề bài.

“Chỗ này cậu tính số mol đúng rồi, nhưng hình như cậu quên xét điều kiện của phản ứng.” Cô dùng đầu bút chỉ vào một dòng trong vở, giọng nói nhỏ nhẹ. “Cậu thử xem lại bước này nhé. Nếu vẫn chưa hiểu, tớ giải thích lại cho.”

Mai Anh cúi xuống nhìn theo, rồi khẽ gật đầu.

“À, tớ hiểu rồi. May mà có cậu.”

“Không có gì đâu. Câu này tớ cũng phải tính lại hai lần mới chắc chắn.”

Quân Như mỉm cười, trả quyển vở cho bạn rồi tiếp tục công việc của mình.

Cô không có thói quen thể hiện rằng mình giỏi hơn người khác. Dù thành tích luôn nằm trong nhóm đầu lớp, Quân Như vẫn giữ thái độ khiêm tốn, sẵn lòng giúp đỡ bạn bè trong khả năng của mình. Với cô, việc có thể cùng nhau hiểu một bài toán đôi khi còn vui hơn chuyện mình là người tìm ra đáp án trước.

“Nghe nói học kỳ này lớp mình có thầy Hóa mới đấy.”

Một bạn nữ ở bàn trên quay xuống, khẽ nói.

“Cô giáo cũ nghỉ chế độ thai sản nên nhà trường sắp xếp người dạy thay.” Mai Anh tiếp lời, rồi quay sang Quân Như. “Cậu có biết thầy mới là ai không?”

Quân Như lắc đầu.

“Tớ chưa biết. Nhưng chắc nhà trường đã có sự sắp xếp phù hợp rồi.”

“Cậu chẳng tò mò chút nào à?”

Quân Như khẽ cười.

“Có chứ. Tớ cũng muốn biết cách thầy giảng bài như thế nào. Chỉ là chưa gặp thì đoán cũng không biết được.”

Câu trả lời nhẹ nhàng khiến Mai Anh không nhịn được cười. Cô bạn chống cằm nhìn Quân Như, dường như đã quá quen với cách suy nghĩ từ tốn ấy.

Quân Như không phải người lạnh lùng hay xa cách. Trái lại, cô luôn sẵn lòng trò chuyện với bạn bè, chỉ là chưa bao giờ thích nói quá nhiều về những điều mình chưa thực sự hiểu rõ.

Tiếng trống báo hiệu tiết học đầu tiên vang lên.

Những cuộc trò chuyện dần lắng xuống. Học sinh trở về chỗ ngồi, sách vở được mở ra, tiếng kéo ghế cũng nhanh chóng ngừng lại. Quân Như cất quyển sổ ghi chép Ngữ văn vào ngăn bàn, đặt vở Hóa học ngay ngắn trước mặt rồi nhìn về phía cửa lớp.

Một lát sau, cửa mở.

Người bước vào là một thầy giáo trẻ mặc sơ mi xanh nhạt, quần âu màu đen. Anh có dáng người cao, mái tóc đen được cắt gọn và phong thái chỉnh tề. Trên tay anh là một tập giáo án cùng vài tờ tài liệu được xếp ngay ngắn.

Anh đặt tài liệu lên bàn giáo viên, đưa mắt nhìn khắp lớp.

Ánh mắt bình tĩnh, không quá nghiêm khắc cũng chẳng tùy tiện. Anh dừng lại trong giây lát như muốn quan sát không khí của lớp học trước khi bắt đầu.

“Thầy chào các em. Các em ngồi xuống đi.”

Quân Như ngồi xuống cùng các bạn, hai tay đặt ngay ngắn trên bàn. Cô ngước nhìn người thầy mới, lắng nghe khi anh cầm phấn viết lên bảng ba chữ ngay ngắn.

Chu Minh Khiêm.

“Thầy là Chu Minh Khiêm. Từ học kỳ này, thầy sẽ phụ trách giảng dạy môn Hóa học của lớp mình trong thời gian cô giáo cũ nghỉ chế độ thai sản.”

Anh quay lại, ánh mắt lướt qua những gương mặt đang chăm chú nhìn mình.

“Thầy đã nghe giới thiệu về thành tích của lớp 11D1. Tuy nhiên, thành tích trước đây chỉ giúp thầy hình dung phần nào về các em. Trong những tiết học tới, thầy mong chúng ta sẽ cùng làm việc nghiêm túc, chủ động trao đổi và giúp nhau tiến bộ.”

Anh dừng lại một chút rồi nói tiếp:

“Thầy không yêu cầu các em phải biết tất cả mọi thứ. Nhưng khi đã học một vấn đề, thầy mong các em cố gắng hiểu bản chất của nó. Nếu chưa hiểu, hãy hỏi. Nếu có cách suy nghĩ khác, các em cứ mạnh dạn trình bày và cùng nhau trao đổi.”

Cách nói chuyện của anh không cầu kỳ, cũng không cố tạo ra vẻ thân thiện bằng những lời đùa vui. Mỗi câu đều ngắn gọn, rõ ràng, vừa đủ để học sinh hiểu được điều anh mong muốn.

Quân Như chăm chú lắng nghe.

Ở tuổi hai mươi ba, Chu Minh Khiêm vẫn còn rất trẻ so với nhiều giáo viên trong trường. Thế nhưng, khi đứng trước lớp, anh không tỏ ra lúng túng hay vội vàng chứng minh năng lực của mình. Sự điềm đạm trong giọng nói và cách sắp xếp từng phần giới thiệu khiến cô có cảm giác anh là người nghiêm túc với công việc.

Sau phần giới thiệu, anh mở giáo án.

“Tiết hôm nay, chúng ta sẽ ôn lại một số kiến thức quan trọng của học kỳ trước trước khi chuyển sang nội dung mới. Thầy sẽ đưa ra một vài câu hỏi để xem các em đang nắm bài đến đâu.”

Anh viết lên bảng một phương trình hóa học, bên dưới là những dữ kiện của một bài tập tính toán.

“Các em thử phân tích bài này. Điều kiện nào cần được xác định trước khi lựa chọn phương pháp giải?”

Một vài cánh tay giơ lên.

Chu Minh Khiêm lần lượt mời học sinh trả lời. Có câu trả lời đúng nhưng chưa đủ ý, có câu còn nhầm lẫn giữa các dữ kiện. Anh không vội kết luận mà đặt thêm câu hỏi để các em tự tìm ra chỗ chưa hợp lý.

“Các em hãy chú ý sự khác biệt giữa việc nhớ một công thức và hiểu điều kiện áp dụng công thức đó. Nếu chỉ nhớ cách làm của một bài, khi đề bài thay đổi một chút, chúng ta sẽ dễ bị lúng túng.”

Quân Như cúi xuống ghi lại lời nhắc ấy.

Cô vốn học khá tốt môn Hóa, nhưng vẫn luôn cho rằng mình còn nhiều điều cần học. Đôi khi, chỉ một cách giải thích khác cũng có thể giúp cô hiểu sâu hơn một kiến thức đã quen thuộc.

Đến câu hỏi tiếp theo, Chu Minh Khiêm viết thêm một phương trình lên bảng.

“Vậy tại sao trong trường hợp này chúng ta không nên áp dụng ngay phương pháp vừa sử dụng ở câu trước?”

Lớp học im lặng trong vài giây.

Quân Như nhìn đề bài, đối chiếu những dữ kiện đã cho rồi nhẹ nhàng giơ tay.

“Thưa thầy, em nghĩ mình cần kiểm tra điều kiện của phản ứng trước ạ. Vì nếu áp dụng phương pháp cũ ngay thì có thể chưa xét hết những dữ kiện trong đề.”

Chu Minh Khiêm nhìn về phía cô.

“Em có thể nói rõ hơn không?”

Quân Như đứng dậy. Cô cầm quyển vở, nhìn lên bảng rồi trình bày từng bước suy luận. Giọng nói của cô nhẹ nhàng, không quá lớn, nhưng rõ ràng và mạch lạc. Cô giải thích vì sao cần kiểm tra điều kiện phản ứng, chỉ ra dữ kiện dễ gây nhầm lẫn rồi đề xuất hướng giải phù hợp.

Khi cô trình bày xong, anh nhìn lại phần lời giải.

“Đúng rồi. Em đã xác định được điểm mấu chốt của bài toán.”

Anh dùng phấn bổ sung một bước biến đổi nhỏ.

“Nếu thêm bước này vào phần trình bày, lời giải sẽ chặt chẽ hơn. Các em cũng nên lưu ý điều đó.”

Quân Như nhìn lên bảng, cẩn thận ghi lại phần bổ sung.

“Em cảm ơn thầy ạ.”

Cô ngồi xuống, tiếp tục lắng nghe khi Chu Minh Khiêm giải thích cho cả lớp.

Đó chỉ là một lời nhận xét bình thường trong giờ học. Anh không khen cô quá mức, cũng không dành cho cô sự chú ý đặc biệt. Nhưng Quân Như cảm thấy dễ chịu bởi cách anh chỉ ra điểm đúng và điểm còn thiếu trong câu trả lời của mình. Anh không phủ nhận những gì cô đã làm được, đồng thời giúp cô hiểu rõ hơn phần cần hoàn thiện.

Cô nhận ra thầy giáo mới không chỉ chú trọng đáp án cuối cùng mà còn quan tâm đến cách học sinh suy nghĩ.

Điều ấy khiến cô càng tập trung hơn vào bài giảng.

Trong suốt tiết học, Chu Minh Khiêm giữ nhịp giảng vừa phải, dành thời gian để học sinh suy nghĩ và giải đáp những câu hỏi phát sinh. Khi một bạn trả lời sai, anh không tỏ vẻ mất kiên nhẫn mà nhẹ nhàng chỉ ra chỗ nhầm lẫn. Khi có học sinh chưa theo kịp, anh sẵn sàng giải thích lại bằng một cách khác.

Sự nghiêm túc của anh không khiến lớp học trở nên căng thẳng. Ngược lại, nó tạo ra cảm giác rằng mỗi người đều có thể hỏi, có thể sai, miễn là thực sự muốn hiểu và sẵn lòng sửa lại.

Quân Như đặc biệt chú ý đến điều đó.

Cô từng gặp những giáo viên rất giỏi chuyên môn, nhưng không phải ai cũng có thể khiến học sinh cảm thấy thoải mái khi đặt câu hỏi. Chu Minh Khiêm dường như hiểu rằng một lớp học tốt không chỉ cần người thầy biết giảng, mà còn cần những học sinh dám suy nghĩ và tự tìm lời giải.

Tiếng trống báo hết tiết vang lên khi anh vừa tổng kết xong phần kiến thức cần nhớ.

“Tuần sau, chúng ta sẽ tiếp tục nội dung này. Các em làm những bài tập thầy đã giao, chú ý trình bày đầy đủ các bước. Nếu có chỗ nào chưa hiểu, cứ đánh dấu lại, tiết sau chúng ta sẽ cùng trao đổi.”

Anh khép giáo án.

“Tiết học đến đây là kết thúc. Các em nghỉ đi.”

Cả lớp đồng loạt đứng dậy.

Chu Minh Khiêm gật đầu rồi thu dọn tài liệu. Sau khi anh rời khỏi lớp, không khí nhanh chóng trở nên thoải mái hơn. Một vài bạn bắt đầu trao đổi về bài tập, số khác tranh thủ chuẩn bị cho tiết học tiếp theo.

Mai Anh quay sang Quân Như.

“Thầy giảng dễ hiểu thật đấy. Tớ cứ nghĩ đầu học kỳ sẽ phải mất một thời gian mới quen được với cách dạy mới.”

Quân Như khẽ gật đầu.

“Ừ, thầy giải thích rất rõ. Với cả, thầy cũng cho mọi người thời gian suy nghĩ, không vội đưa đáp án ngay.”

“Cậu thấy hợp với cách học của mình chứ?”

“Có lẽ vậy.” Quân Như mỉm cười. “Tớ nghĩ nếu mình hiểu được bản chất thì sau này gặp bài khó hơn cũng sẽ dễ xử lý hơn.”

Mai Anh nhìn cô, bật cười khe khẽ.

“Đúng là Quân Như. Nói chuyện gì cuối cùng cũng quay về bài học.”

Quân Như không phản bác, chỉ nhẹ nhàng cười theo.

Một lát sau, khi các bạn đã bắt đầu trò chuyện về những chuyện khác, cô lấy quyển vở Hóa học ra xem lại phần ghi chép. Ở cuối trang, cô cẩn thận viết thêm một dòng: Hiểu bản chất trước khi ghi nhớ cách giải.

Nét chữ ngay ngắn nằm dưới những phương trình vừa học.

Quân Như vốn đã yêu thích Hóa học. Cô cũng biết rằng học kỳ II sẽ không dễ dàng, nhất là khi việc học đội tuyển Ngữ văn đòi hỏi cô phải dành nhiều thời gian đọc tài liệu, luyện viết và hoàn thiện khả năng cảm thụ văn học. Nhưng cô chưa bao giờ nghĩ rằng mình phải lựa chọn giữa những môn học yêu thích. Chỉ cần sắp xếp thời gian hợp lý, cô tin mình có thể cố gắng hết sức.

Cô khép vở, cẩn thận đặt bút vào hộp.

Qua khung cửa sổ, nắng đầu ngày đã bắt đầu len qua những tán cây ngoài sân. Hành lang vẫn còn tiếng bước chân và tiếng trò chuyện của học sinh sau giờ học.

Quân Như vô tình nhìn về phía cửa lớp, nơi Chu Minh Khiêm vừa rời đi. Cô nhớ lại cách anh kiên nhẫn giải thích từng câu hỏi, nhớ giọng nói bình tĩnh khi anh nhắc cả lớp phải hiểu rõ bản chất của kiến thức.

Không có điều gì quá đặc biệt xảy ra trong tiết học đầu tiên ấy. Anh chỉ là một thầy giáo mới được nhà trường phân công, còn cô vẫn là một học sinh đang chăm chỉ theo đuổi việc học của mình.

Thế nhưng, đôi khi ấn tượng tốt đẹp về một người lại bắt đầu từ những điều bình thường như thế.

Quân Như cúi xuống, khẽ vuốt phẳng góc trang vở bị gấp, rồi mỉm cười rất nhẹ.

Cô nghĩ, từ học kỳ này, mình sẽ có thêm một tiết học đáng mong đợi.

Có lẽ, cô sẽ rất thích những tiết Hóa học của thầy giáo mới.