Chương 20: Nhà Xưởng Phúc Lợi

Ăn, mặc, ở, đi lại trước tiên phải nói đến chuyện quần áo.

Người dân xuống nông thôn như Đường Vãn Ngâm, mỗi tháng chỉ được phát hai thước phiếu vải. Muốn may một bộ quần áo, ít nhất cũng phải tích cóp phiếu hơn nửa năm. Nếu trong nhà có chuyện hỉ, cả nhà phải gom phiếu lại nhiều năm mới đủ để may hai bộ đồ mới cho tân lang tân nương, với thêm một bộ chăn đệm mới tinh.

Nhưng nếu là công nhân trong xí nghiệp, phúc lợi sẽ khác hẳn. Mỗi năm ít nhất được phát hai bộ quần áo lao động thường là hai bộ đồ mùa hè và hai bộ mùa đông. Như vậy tính ra cả năm gần như không cần phải mua thêm quần áo. Nhiều người thậm chí còn chuyên đi thu mua lại những bộ đồ lao động cũ từ công nhân.

Vải may đồ lao động là loại cực tốt chắc chắn, bền bỉ, không dễ mua được ngoài thị trường, dù có vé vải trong tay.

Nói xong chuyện mặc, đến chuyện ăn. Công nhân nhà máy đều được ăn tại nhà ăn tập thể, được trợ cấp, giá rẻ hơn ngoài thị trường rất nhiều. Thi thoảng còn có phúc lợi thêm thịt, rau, lương thực có thể do xưởng trực tiếp thu mua ở nông thôn hoặc hợp tác với các tổ chế biến, thậm chí không cần phiếu thực phẩm.

Về chỗ ở, trong nhà máy đều có ký túc xá. Nam nữ độc thân thì vài người một phòng. Còn khi kết hôn thì được phân phòng riêng tuy chỉ khoảng 20 mét vuông nhưng đủ cho vợ chồng son sống.

Vì muốn được phân phòng sớm, hoặc được phòng lớn hơn, nhiều người sẵn sàng tìm người yêu ngay trong nhà máy.

Sau này sinh con, lại có nhà trẻ của công nhân viên chức, từ mẫu giáo đến tiểu học, trung học đều sẵn sàng. Nói cách khác, một nhà mấy miệng ăn đều có thể dựa vào nhà máy mà sống.

Cho nên, ở thời điểm này, công nhân nhà máy chính là tầng lớp sung túc nhất.

Chợ đen cũng thường tập trung gần các nhà máy lớn. Lần này, Đường Vãn Ngâm ra ngoài chính là để tìm đến nơi như thế.

Có lẽ bởi vì đây là nơi giao thương tự do ngầm, nên khi Đường Vãn Ngâm cố tình hỏi han và ám chỉ vài câu, thật sự có người chỉ cho cô.

Bước vào một ngõ nhỏ, người lớn tuổi thường che mũ, giữa mùa hè còn quàng khăn hoặc dùng mảnh vải che mặt chắc là sợ người khác nhận ra.

Còn đám trẻ thì lại không mấy e dè. Đời sống khốn khó giúp họ trở nên gan lì: “Người ta dám bán, chẳng lẽ tôi không dám mua?”

Con ngõ không dài, khoảng hai trăm mét. Đầu ngõ có hai người trông chừng. Thấy Đường Vãn Ngâm thập thò, liền hỏi:

“Cô em, đi nhầm đường rồi à?”

Đường Vãn Ngâm dựa theo ám hiệu được mách từ trước, bình tĩnh đáp:

“Không nhầm, tôi tới thăm cậu lớn. Ông ấy nói là ở đây, tôi đến chúc Tết.”

Dù đang là tháng tám, rõ ràng không phải dịp Tết, nhưng “cậu lớn” là ám chỉ người môi giới, còn “chúc Tết” tức là mang hàng đến trao đổi.

Quả nhiên, hai người đó đánh giá cô từ trên xuống dưới rồi nhích người sang hai bên để cô đi vào.

Một người gầy nhẳng đi theo vài bước hỏi:

“Cô có hàng gì?”

Hóa ra những người canh ở đầu ngõ không chỉ canh gác, mà còn tranh thủ săn hàng ngay từ lúc khách mới vào.

Đường Vãn Ngâm thận trọng, không trả lời thẳng:

“Hàng của tôi là hàng ngon, cực hút khách. Nhưng mà… anh có trả nổi không?”

Cô khí chất không yếu, kiểu người lớn lên ở thế kỷ 21, chưa từng chịu cảnh bị áp bức, được nuôi dưỡng bởi thông tin phát triển đương nhiên khác hẳn người cùng thời.

Người đàn ông gầy nhẳng gọi là Khỉ Ốm nhìn cô, không nghi ngờ, nhưng vẫn dò hỏi:

“Nếu là dầu, thịt… thì thôi, loại đó giờ nhiều, không tiện giao dịch.”

Đường Vãn Ngâm nhếch môi cười:

“Mấy thứ đó, tôi chẳng thèm mang tới làm gì.”

Giọng điệu này rõ ràng ám chỉ hàng cô còn giá trị hơn cả mấy thứ thực phẩm ấy. Khỉ Ốm hạ thấp giọng, mắt sáng lên:

“Ý cô là... Tam chuyển một vang?”

"Tam chuyển một vang" là thứ thời ấy ai ai cũng khao khát: xe đạp, máy may, đồng hồ và radio.

Đường Vãn Ngâm suy nghĩ chốc lát rồi nói:

“Có thể lo được.”

Thật ra từ sáng tới giờ cô vẫn đang nghĩ xem phải làm sao để đổi được tiền. Gạo, dầu, thịt trứng không đổi lời dù có rẻ đến mấy cũng không bằng giá hàng hiện đại. Chỉ có thể nhắm đến sản phẩm công nghiệp.

Không thì lên chợ điện tử lướt thử hàng cũ biết đâu nhặt được món hời.

Câu trả lời khiến mắt Khỉ Ốm sáng bừng:

“Là loại nào trong ba chuyển hay là radio?”

Đường Vãn Ngâm không vội:

“Anh còn chưa nói cho tôi biết anh có thứ gì để trao đổi?”

Khỉ Ốm trầm ngâm một lúc rồi nói:

Khỉ Ốm cười khan:

“Gạo dầu còn đỡ, để được lâu. Thịt thì chịu, mùa này không trữ được, dễ ôi, để lâu chỉ tổ hỏng.”

Đường Vãn Ngâm liếc nhìn anh ta, thản nhiên đáp:

“Anh có chết đói đâu.”

Khỉ Ốm cười khúc khích, không phản bác làm nghề buôn lậu mà không đủ ăn, thì đúng là thất bại quá.

Thấy đối phương tuy có vẻ gian xảo nhưng không phải người quá tàn nhẫn, Đường Vãn Ngâm quyết định thử một nước cờ.

“Vậy thế này,” cô nói, “hôm nay tôi không mang hàng, nhưng mà…” Cô cúi xuống lục lọi trong túi.

Thật ra là nhân lúc này mở website mua sắm tương lai, nơi kết nối với thế giới hiện đại. Cô không thay đổi được giá bán, hệ thống chỉ hiển thị còn 29 đồng 86 xu.

Cô bấm mua ngay một chiếc đồng hồ dây xích kim loại loại rẻ nhất, mẫu cũ.

Cảm ơn trời đất và chợ đầu mối hàng hóa nghĩa vụ nơi có thể bán đồng hồ dây kim loại với giá chỉ 5.9 đồng, đủ khiến người thời nay rơi nước mắt vì sung sướng.

Tuy chất lượng không thể so với hàng thập niên 70, nhưng vẫn xem giờ tốt, xài được vài năm đến lúc không cần thì đồng hồ cũng đã trở thành đồ phổ thông, chẳng ai tiếc nữa.

Cô cẩn thận kiểm tra mặt đồng hồ, không có nhãn hiệu hay dấu vết đặc biệt, tên thương hiệu dường như đã bị mài mòn.

Rồi mới lấy ra đưa cho Khỉ Ốm xem.

Ánh sáng từ đồng hồ lóe lên, ánh kim lạnh lẽo khiến đôi mắt Khỉ Ốm sáng rực, nhìn như dính chặt lấy mặt đồng hồ. Dù cố kìm nén nhưng rõ ràng đã lộ ra vẻ khao khát.

Hắn vươn tay định lấy nhưng đúng lúc đó, Đường Vãn Ngâm rụt tay lại, nhướn mày:

“Ơ?”

Khỉ Ốm vội vàng chắp tay thi lễ, giọng thì thào như muỗi:

“Cô em… không, chị! Chị ơi, cho tôi xem một chút! Tôi đảm bảo cho chị một mối làm ăn ngon!”