Chương 1: Tiệm Tạp Hóa Trăng Non

Nắng Hạ Long đổ vàng rực lên mái ngói rêu phong của Xóm Chài Trăng. Mùi mặn mòi của biển cả, mùi cá khô phơi trên những chiếc thuyền nan, và cả mùi đất sét nung cháy xém từ xa xa, tất cả hòa quyện vào nhau tạo nên thứ hương vị đặc trưng, thân thuộc đến lạ kỳ. Yến Chi ngồi sau quầy tính tiền lụp xụp của "Tiệm Tạp Hóa Trăng Non" nhà mình, đôi mắt to tròn, đen láy lơ đãng nhìn ra con hẻm nhỏ phía trước. Những tia nắng xiên qua khe cửa, in hình lên nền gạch hoa đã bạc màu, nhảy múa cùng những hạt bụi lờ lững trong không khí.

Đã mười chín năm Yến Chi sống ở đây, trong cái không gian chật hẹp, ngập mùi hàng hóa và câu chuyện phiếm của những người hàng xóm. Mẹ cô, bà Nguyệt, vừa quay vào trong bếp để chuẩn bị bữa cơm trưa, tiếng lạch cạch của xoong nồi vọng ra đều đều. Cha cô, ông Gia Phát, đang ngồi sửa lại chiếc lưới đánh cá cũ kỹ ở góc sân, tiếng dao cứa vào sợi cước nghe sột soạt. Cuộc sống của Yến Chi là chuỗi ngày bình lặng, trôi đi êm đềm như con nước lớn ròng của biển khơi.

Yến Chi là một cô gái nhút nhát, ít nói. Ngay cả khi có khách, cô cũng chỉ nhỏ nhẹ hỏi "Dạ, cô chú cần gì ạ?" rồi lặng lẽ lấy món đồ, tính tiền và thối lại. Nụ cười của cô thường chỉ hé nở một cách e dè, đủ để lộ ra hàm răng trắng đều. Khách hàng thân quen thì quen với tính cách đó của cô, họ bảo Yến Chi giống như dòng sông, cứ lặng lẽ chảy nhưng lại ẩn chứa sự sâu lắng. Chỉ có điều, sâu lắng đến mức nào thì Yến Chi cũng chưa bao giờ tự khám phá được.

Nhưng hôm nay, sự bình yên ấy bị xáo trộn bởi một nỗi lo lắng âm ỉ. Mấy ngày nay, những tin đồn về "Lò Gốm Lạc Hồng" cứ như con sóng ngầm, len lỏi khắp Xóm Chài Trăng. Lò gốm, biểu tượng của cả một thế hệ, của những câu chuyện cổ tích về đất và lửa, giờ đây đang đứng bên bờ vực phá sản. Nó nằm cách tiệm tạp hóa của Yến Chi không xa, chỉ qua vài con hẻm nhỏ và một bãi đất trống lổn nhổn vỏ ốc.

Yến Chi nhớ như in những buổi chiều thơ bé, cô thường trốn mẹ, lén chạy sang lò gốm để ngắm nhìn. Lò gốm Lạc Hồng không chỉ là nơi sản xuất những món đồ gia dụng, những bức tượng thờ hay những con vật trang trí, mà nó còn là một thế giới huyền diệu đối với cô bé Yến Chi. Mùi đất sét ẩm ướt, mùi củi đốt nghi ngút khói, và đặc biệt là hơi nóng hầm hập tỏa ra từ những lò nung, tất cả đều kích thích trí tò mò của cô. Cô thích ngắm nhìn những người thợ gốm, đôi tay chai sạn nhưng khéo léo, biến cục đất vô tri thành những hình thù sống động. Và hơn cả, cô thích nhìn anh Minh.

Minh, hay Lê Nhật Minh, là con trai út của ông Trương Văn Hùng, chủ lò gốm Lạc Hồng. Anh hơn Yến Chi hai tuổi, nhưng lúc nhỏ, anh luôn cao hơn cô cả một cái đầu. Minh khác hẳn với Yến Chi. Anh sôi nổi, nghịch ngợm, luôn miệng nói cười và thường xuyên chạy nhảy khắp lò gốm. Anh hay trêu Yến Chi, gọi cô là "bé Mèo Lười" vì cô cứ lén lút rình mò rồi lại lặng lẽ biến mất. Yến Chi nhớ, có lần cô đứng ngắm một chiếc bình hoa bằng gốm chưa nung, vô tình làm rơi. Minh, lúc ấy đang chạy lon ton, đã đỡ lấy chiếc bình, nhưng nó vẫn sứt một miếng nhỏ. Thay vì la mắng, Minh chỉ cười tếu, rồi tự tay nặn lại chỗ sứt bằng một mẩu đất sét nhỏ, tạo thành hình một chú cá đang bơi. "Sau này, nó sẽ là độc nhất vô nhị!" Anh đã nói vậy.

Nhưng đó là chuyện của nhiều năm về trước. Giờ đây, Nhật Minh đã mười bảy tuổi, anh không còn là cậu bé nghịch ngợm ngày nào. Anh đã rời Xóm Chài Trăng để lên thành phố học cấp ba, và những lần anh về thăm nhà cũng thưa dần. Mỗi khi anh về, Yến Chi chỉ thấy anh ngồi lỳ trong nhà, hoặc ra biển một mình, vẻ mặt lúc nào cũng đăm chiêu, khác hẳn với sự hoạt bát của ngày xưa. Có lẽ, áp lực từ việc phải kế nghiệp lò gốm đã đè nặng lên vai chàng trai trẻ.

Yến Chi khẽ thở dài. Mấy ngày nay, cô đã nghe cha mẹ cô bàn tán về việc lò gốm sắp đóng cửa. Các lò gốm khác trong vùng cũng dần dần biến mất, nhường chỗ cho những nhà máy công nghiệp, những khu nghỉ dưỡng mọc lên như nấm. Cái nghề gốm truyền thống, vốn là niềm tự hào của cả vùng biển, giờ đây chỉ còn là gánh nặng.

"Con Chi, con có nghe mẹ nói gì không?" Tiếng mẹ Nguyệt vọng ra từ trong bếp, kéo Yến Chi về thực tại.

Mẹ cô lắc đầu cười hiền. "Con bé này, lúc nào cũng vậy. Chẳng bao giờ có ý kiến riêng."

Yến Chi biết mẹ đúng. Cô luôn là người đi theo, người lắng nghe, người quan sát. Cô hiếm khi chủ động làm điều gì. Nhưng lần này, có một điều gì đó thôi thúc cô mãnh liệt. Lò gốm Lạc Hồng không chỉ là lò gốm. Nó là một phần ký ức của cô, là một phần của Xóm Chài Trăng. Nó không thể biến mất được.

Cô nhớ đến buổi học Mỹ thuật Ứng dụng đầu tiên ở trường đại học. Cô giáo đã nói về giá trị của những sản phẩm thủ công truyền thống, về cách chúng mang trong mình hơi thở của thời đại, của con người. Yến Chi chợt có một ý tưởng loé lên trong đầu, một ý tưởng còn mơ hồ nhưng đủ để thắp lên tia lửa trong đôi mắt u buồn của cô.

Yến Chi quyết định. Cô sẽ làm một điều gì đó. Dù chỉ là một phần nhỏ bé, nhưng cô muốn thử. Cô muốn cứu lấy lò gốm Lạc Hồng. Ngay cả khi không ai tin vào cô, ngay cả khi chính cô cũng không biết mình sẽ làm được gì. Cô sẽ tìm cách.

Cô lén lút lấy ra một tờ báo cũ, gấp lại một cách cẩn thận, rồi giấu vào trong chiếc cặp sách đã bạc màu. Trên tờ báo, là một mẩu tin nhỏ về "Cuộc thi Thiết kế Gốm sứ Trẻ Toàn quốc". Hạn nộp bài chỉ còn hai tuần.

Yến Chi nhìn ra ngoài cửa. Mặt trời đã bắt đầu xuống thấp, nhuộm một màu cam rực rỡ lên biển cả. Xóm Chài Trăng vẫn bình yên, nhưng sâu bên trong, một ngọn lửa nhỏ vừa được nhen nhóm. Ngọn lửa của hy vọng, của tuổi trẻ, và của một tình yêu thầm kín dành cho những giá trị sắp lụi tàn. Cô không biết mình sẽ phải đối mặt với những gì, nhưng cô biết, mình không thể đứng yên nữa.